Οι μελέτες που συγκεντρώνονται εδώ φωτίζουν μια κοινή πραγματικότητα: η εξάρτηση της Δυτικής Μακεδονίας από τον λιγνίτη δεν ήταν μόνο ενεργειακή. Διαμόρφωσε την απασχόληση, το εισόδημα, τη δημογραφική εξέλιξη, τις υποδομές και τελικά τον τρόπο με τον οποίο οργανώθηκε η ίδια η περιφερειακή οικονομία.

Οι αριθμοί δεν είναι πάντοτε άμεσα συγκρίσιμοι, επειδή κάθε εργασία εξετάζει διαφορετική περίοδο, γεωγραφική κλίμακα ή κατηγορία απασχόλησης. Παρ’ όλα αυτά, η συνολική εικόνα είναι καθαρή: μεμονωμένες επενδύσεις δεν αρκούν. Χρειάζεται σταθερό παραγωγικό σχέδιο που να συνδέει το ανθρώπινο δυναμικό, την εκπαίδευση και την έρευνα με τις επιχειρήσεις, τις υποδομές και την ποιότητα ζωής.

Το αφιέρωμα οργανώνει τις πηγές ώστε η συζήτηση για το επόμενο παραγωγικό μοντέλο να στηρίζεται σε γνώση, συγκρίσιμα στοιχεία και συνέχεια. Η ορολογία ακολουθεί κάθε πρωτότυπη πηγή, ενώ ο συνολικός άξονας παραμένει η μετάβαση της Δυτικής Μακεδονίας σε ένα βιώσιμο και ανθεκτικό παραγωγικό μέλλον.

The studies gathered here point to a common reality: Western Macedonia’s dependence on lignite was never solely an energy issue. It shaped employment, income, demographic trends, infrastructure and, ultimately, the way the regional economy itself was organised.

The figures are not always directly comparable because each study examines a different period, geographical scale or category of employment. Even so, the wider picture is clear: isolated investments are not enough. The region needs a sustained productive strategy connecting people and skills, education and research, businesses, infrastructure and quality of life.

This dossier brings the sources together so that the discussion about the region’s next productive model can rest on knowledge, comparable evidence and continuity. Terminology follows the original sources, while the editorial thread remains Western Macedonia’s transition towards a resilient and sustainable productive future.