Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Φάκελος τεκμηρίωσης · Αρχειακή καταγραφή

Αφιέρωμα στην Ποντοκώμη: η διαδρομή της μετεγκατάστασης, 2007 έως σήμερα

Από το διοικητικό και πολιτικό πλαίσιο του 2006 και τις πρώτες θεσμικές αποφάσεις του 2007 έως τη συλλογική επιλογή του νέου τόπου, το εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο, τα έργα υποδομής και τις σημερινές εξελίξεις για τις γραμμές μεταφοράς 400 kV.

633 / 826αρχειακή καταμέτρηση της ψηφοφορίας του 2008
3 περίοδοιθεμελίωση, θεσμοθέτηση και εφαρμογή
2 ομόφωνεςαποφάσεις Δήμου και Περιφέρειας το 2022

Η υπόθεση σε μία εικόνα

Από τη συλλογική επιλογή στη θεσμική εφαρμογή

Για μένα, η διαδρομή της μετεγκατάστασης δεν αρχίζει από έναν νόμο ή ένα τεχνικό σχέδιο. Αρχίζει από τη στιγμή που η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων του Νοτιοδυτικού Πεδίου έδειξε καθαρά ότι η Ποντοκώμη κινδύνευε να μείνει έξω από τον σχεδιασμό που άλλαζε ριζικά τη ζωή της. Συμμετέχοντας τότε στις παρεμβάσεις στο Δημοτικό Συμβούλιο Δημητρίου Υψηλάντη, θεωρούσα κρίσιμο το αίτημα να αποκτήσει τεκμηρίωση, θεσμική συνέχεια και καθαρή φωνή των κατοίκων.

Η ένσταση στη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, η ομόφωνη απόφαση του Νομαρχιακού Συμβουλίου και το έκτακτο Δημοτικό Συμβούλιο που έγινε στην ίδια την Ποντοκώμη αποτέλεσαν μια δυναμική και τεκμηριωμένη εκκίνηση. Η συλλογική επιλογή της νέας θέσης το 2008 έδωσε στη συνέχεια σαφή κατεύθυνση. Όσα ακολούθησαν, όμως, αποδείχθηκαν πολύ πιο αργά: αποφάσεις, νόμοι και σχέδια προχώρησαν, ενώ κρίσιμες υποδομές και όροι ασφαλούς κατοίκησης καθυστέρησαν επί χρόνια. Το αφιέρωμα επιχειρεί να κρατήσει ενιαία αυτή τη μνήμη — τι διεκδικήθηκε, τι αποφασίστηκε, τι υλοποιήθηκε και τι παραμένει ακόμη ανοικτό.

2007–2010

Κοινότητα και επιλογή

Αποφάσεις του 2007, κινητοποιήσεις και γενικές συνελεύσεις, τοπική ψηφοφορία και μνημόνιο συνεργασίας.

2011–2016

Νομική και χωρική θεμελίωση

Απαλλοτρίωση, νομοθετικό πλαίσιο και έγκριση του νέου ρυμοτομικού σχεδίου.

2017–2026

Υποδομές και εφαρμογή

Διανομή οικοπέδων, τίτλοι κυριότητας, πυλώνες και συλλογικές αποφάσεις για τις προϋποθέσεις απομάκρυνσης.

Αρχειακή συμπλήρωση · επαληθευμένες πρωτογενείς αναφορές

Η αφετηρία: η παρέμβαση στο Δημοτικό Συμβούλιο και η συλλογική συνέχεια

Η διαδρομή ξεκινά από την παρέμβαση στο Δημοτικό Συμβούλιο Δημητρίου Υψηλάντη, μετά τον εντοπισμό της ΜΠΕ για το ορυχείο Ποντοκώμης. Ακολουθούν η ένσταση και η επιστολή του Δήμου προς το Νομαρχιακό Συμβούλιο, η απόφαση επιστροφής της ΜΠΕ, οι επόμενες δημοτικές αποφάσεις και, στη συνέχεια, οι συνελεύσεις, οι κινητοποιήσεις και οι συναντήσεις που συνέδεσαν την κοινωνική διεκδίκηση με τη νομική, τεχνική και διοικητική ωρίμανση της μετεγκατάστασης.

Κοινωνία & συλλογικοί φορείςΑΝΚΟ & τεχνική προετοιμασίαΔήμος & θεσμικοί φορείςΔΕΗ & δίκτυα
Θεσμική εκκίνηση

Παρέμβαση στο Δημοτικό Συμβούλιο Δημητρίου Υψηλάντη

Η ΜΠΕ είχε δημοσιευθεί στις 13.01.2007 για τριακονθήμερη διαδικασία ενημέρωσης και υποβολής ενστάσεων. Όπως προκύπτει από τη σύγχρονη αρχειακή καταγραφή, στη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου Δημητρίου Υψηλάντη της 12.02.2007 το ζήτημα τέθηκε ως έκτακτο θέμα μετά τον εντοπισμό της μελέτης. Ζητήθηκαν η άμεση ένσταση του Δήμου και η πρόβλεψη μετεγκατάστασης, καθώς η σχεδιαζόμενη δραστηριότητα έφθανε σε απόσταση περίπου 250 μέτρων από τον οικισμό. Το Δημοτικό Συμβούλιο αποφάσισε την κατάθεση ένστασης και απέστειλε τη θέση του στο Νομαρχιακό Συμβούλιο.

Νομαρχιακό Συμβούλιο

Επιστροφή της ΜΠΕ και ρητή απαίτηση για τη μετεγκατάσταση

Μετά την ένσταση και την επιστολή του Δημοτικού Συμβουλίου Δημητρίου Υψηλάντη, το Νομαρχιακό Συμβούλιο που συνεδρίασε στην Ποντοκώμη εξέτασε τη ΜΠΕ του Νοτιοδυτικού Πεδίου. Με την ομόφωνη απόφαση 25/2007 επέστρεψε τη μελέτη και ζήτησε να προβλεφθούν ρητά η μετεγκατάσταση της Ποντοκώμης, μέτρα προστασίας για την Ποντοκώμη και το Μαυροδένδρι και η οικονομική και κοινωνική αποκατάσταση των κατοίκων.

Έκτακτη συνεδρίαση

Ομόφωνες αποφάσεις στο έκτακτο Δημοτικό Συμβούλιο της Ποντοκώμης

Στην έκτακτη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου που πραγματοποιήθηκε στην Ποντοκώμη κατατέθηκαν γραπτώς και έγιναν ομόφωνα δεκτές προτάσεις για μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων και υγείας, θεσμικό συντονισμό και οργανωμένα επόμενα βήματα για τη μετεγκατάσταση.

Κοινωνική κινητοποίηση

Συγκέντρωση και ανοικτή επιστολή προς τη ΔΕΗ

Ο Σύλλογος Περιβάλλοντος και Ποιότητας Ζωής κάλεσε τους κατοίκους σε συγκέντρωση–παράσταση στο Λιγνιτικό Κέντρο Δυτικής Μακεδονίας, ζητώντας να μη συνεχιστεί νέα δραστηριότητα πριν οριστικοποιηθούν η πλήρης αποκατάσταση–μετεγκατάσταση της Ποντοκώμης και η συνολική περιβαλλοντική μέριμνα για την περιοχή.

Δημόσια διαβούλευση

Διευρυμένο Δ.Σ. και τεκμηριωμένα ερωτήματα προς τη Νομαρχία

Ο Σύλλογος προετοίμασε ερωτηματολόγιο για τη μετεγκατάσταση, την περιβαλλοντική αποκατάσταση και τις δεσμεύσεις των φορέων, ενόψει της συνεδρίασης του Δημοτικού Συμβουλίου με τη συμμετοχή του Νομάρχη.

Κινητοποίηση

Συμβολική κατάληψη στο Ορυχείο Καρδιάς

Με πρωτοβουλία του Δήμου Δημητρίου Υψηλάντη και του Συλλόγου πραγματοποιήθηκε δίωρη συμβολική κατάληψη, με συμμετοχή ενεργειακών δήμων και σωματείων εργαζομένων. Παραδόθηκε υπόμνημα για την εφαρμογή των περιβαλλοντικών όρων και τον περιορισμό της ρύπανσης.

ΑΝΚΟ

Από το Σύμφωνο Συνεργασίας στη νομική και τεχνική υποστήριξη

Κατατέθηκε παρέμβαση για χρονοδιάγραμμα και έγκαιρη ωρίμανση των μελετών, ακολούθησαν γραπτά νομικά ερωτήματα προς την ΑΝΚΟ και συνάντηση για τον τεχνικό σύμβουλο, την ειδική νομική μελέτη και τη διασφάλιση του οικισμού.

ΑΝΚΟ

Χρονοδιάγραμμα και προεκτίμηση έργων

Σε πολύωρη συνάντηση εργασίας παρουσιάστηκαν το χρονοδιάγραμμα της μετεγκατάστασης και προεκτιμημένος προϋπολογισμός έργων 47,5 εκατ. ευρώ, με συμμετοχή εκπροσώπων του Δήμου Δημητρίου Υψηλάντη.

Λαϊκή συνέλευσηΔΕΗ

Όχι στην τμηματική απαλλοτρίωση — η ΔΕΗ στην Ποντοκώμη

Η λαϊκή συνέλευση επανέλαβε ομόφωνα το αίτημα συνολικής αντιμετώπισης του οικισμού και του αγροκτήματος. Λίγες ημέρες αργότερα πραγματοποιήθηκε η πρώτη επίσκεψη Προέδρου της ΔΕΗ στην Ποντοκώμη και παρουσιάστηκαν δημόσια οι θέσεις των τοπικών οργάνων και του Συλλόγου.

ΔΕΗΦορείς

Πολυμερής συνάντηση για δεσμευτική ακολουθία ενεργειών

Σε επαφές με τη διοίκηση της ΔΕΗ συμμετείχαν εκπρόσωποι της Περιφέρειας, βουλευτές, η Νομαρχία, ο Δήμος, η ΑΝΚΟ και ο Σύλλογος. Κεντρικό αίτημα ήταν οι δεσμεύσεις και ένα λειτουργικό χρονοδιάγραμμα που θα συνέδεε την απαλλοτρίωση με την πραγματική μετεγκατάσταση.

Κινητοποίηση

Συμβολική κατάληψη στο Ορυχείο Καρδιάς

Ο Σύλλογος προχώρησε σε συμβολική κινητοποίηση λόγω των συνεχόμενων περιβαλλοντικών υπερβάσεων και των συνθηκών διαβίωσης, διατηρώντας τη σύνδεση της μετεγκατάστασης με την υγεία και την ποιότητα ζωής.

Νέος οικισμόςΑΝΚΟ

Θέσεις για τον νέο οικισμό και παρουσίαση της πολεοδομικής μελέτης

Ο Σύλλογος κατέθεσε αναλυτικές προτάσεις για χρήσεις γης, παραγωγικές δραστηριότητες, κοινόχρηστους χώρους και υποδομές. Ακολούθησε ανοικτή παρουσίαση της πολεοδομικής μελέτης από την ΑΝΚΟ.

Ανοικτή συνέλευση

Κοινή συζήτηση των πληττόμενων κοινοτήτων

Στην Ποντοκώμη συζητήθηκαν οι αλλαγές στο πλαίσιο των απαλλοτριώσεων και οι επόμενες ενέργειες, με συμμετοχή πληττόμενων κοινοτήτων, βουλευτών και θεσμικών φορέων.

ΔΕΗ / ΑΔΜΗΕ

Κατοικίες που εκκρεμούσαν και γραμμές υψηλής τάσης

Στην Αθήνα συζητήθηκαν με τη Γενική Διεύθυνση Ορυχείων της ΔΕΗ η ενιαία καταγραφή των υπολειπόμενων κατοικιών και με τη διοίκηση του ΑΔΜΗΕ η μεταφορά των πυλώνων από τη νέα θέση.

Λαϊκή συνέλευσηΦορείς

Δημόσια ενημέρωση για τον προγραμματισμό

Δήμος, Περιφέρεια και ΑΝΚΟ παρουσίασαν τις ενέργειες και τον τότε προγραμματισμό. Οι χρονικές εκτιμήσεις καταγράφονται ως ιστορικές δεσμεύσεις της περιόδου και όχι ως γεγονότα που ολοκληρώθηκαν.

Λαϊκή συνέλευση

Αποζημιώσεις, οικόπεδα και έργα υποδομής

Καταγράφηκαν ανά θέμα οι ενημερώσεις και οι εκκρεμότητες για την παρακατάθεση αποζημιώσεων, τη διανομή οικοπέδων και την έναρξη των υποδομών του νέου οικισμού.

Λαϊκή συνέλευση

Ενημέρωση για την πορεία των έργων

Δήμος και Περιφέρεια κάλεσαν τους κατοίκους σε ανοικτή ενημέρωση για την πορεία της μετεγκατάστασης και των έργων υποδομής.

Δημαρχείο Κοζάνης

Συντονισμός μετά τις ομόφωνες αποφάσεις του 2022

Στο Δημαρχείο Κοζάνης συναντήθηκαν κυβερνητικοί, κοινοβουλευτικοί, περιφερειακοί και δημοτικοί εκπρόσωποι μαζί με την Κοινότητα, για τα προβλήματα εφαρμογής της μετεγκατάστασης και τις αναγκαίες ενέργειες συντονισμού.

Ποντοκώμη 1923

Νέα λαϊκή συνέλευση για τις καθυστερήσεις

Με πρωτοβουλία του Συλλόγου «Ποντοκώμη 1923» συζητήθηκαν δημόσια η κατάσταση των υποδομών, οι νομικές και πρακτικές εκκρεμότητες και οι επόμενες συλλογικές ενέργειες.

Ποντοκώμη 1923

Βιώσιμη παραμονή έως την ολοκλήρωση των προϋποθέσεων

Η ανοικτή συνέλευση ανέδειξε ως κοινό αίτημα να παραμείνουν οι κάτοικοι στον υφιστάμενο οικισμό με βιώσιμους όρους, όσο οι καθυστερήσεις και οι ελλείψεις υποδομών δεν επιτρέπουν ασφαλή και ισότιμη εγκατάσταση στον νέο τόπο.

Αρχειακές εικόνες

Ο τόπος, η δημόσια συζήτηση και ο νέος οικισμός

Αρχειακό τεχνικό σχέδιο της πολεοδομικής οργάνωσης του νέου οικισμού Ποντοκώμης
Νέος οικισμός Ποντοκώμης. Αρχειακό τεχνικό σχέδιο της πολεοδομικής οργάνωσης. Παρατίθεται ως ιστορικό τεκμήριο και όχι ως υποκατάστατο του επίσημου ρυμοτομικού.
Αρχειακή φωτογραφία δημόσιας συνάντησης κατοίκων στην Ποντοκώμη
Δημόσια συμμετοχή. Αρχειακή φωτογραφία από ανοικτή συνάντηση κατοίκων στην Ποντοκώμη, στις αρχές της δεκαετίας του 2010.

Πλήρες χρονολόγιο

Η διαδρομή σε τρεις περιόδους

Α΄

Η θεμελίωση

2007–2010 · από την πρώτη θεσμική διεκδίκηση στη συλλογική επιλογή

Μετά τη δημοσίευση της ΜΠΕ στις 13.01.2007 και τον μεταγενέστερο εντοπισμό της, το ζήτημα τίθεται ως έκτακτο θέμα στο Δημοτικό Συμβούλιο Δημητρίου Υψηλάντη. Ζητούνται η άμεση ένσταση του Δήμου και η ρητή πρόβλεψη της μετεγκατάστασης της Ποντοκώμης. Η συνεδρίαση και η παρέμβαση καταγράφηκαν αναλυτικά στο ενημερωτικό που δημοσιεύτηκε στις 18.02.2007.

Το Νομαρχιακό Συμβούλιο Κοζάνης, με την ομόφωνη απόφαση 25/2007, επιστρέφει τη μελέτη και ζητεί ρητά να προβλεφθούν η μετεγκατάσταση της Ποντοκώμης, μέτρα προστασίας για Ποντοκώμη και Μαυροδένδρι και η οικονομική και κοινωνική αποκατάσταση των κατοίκων.

Πραγματοποιείται στην Ποντοκώμη έκτακτο Δημοτικό Συμβούλιο, έπειτα από αίτημα της αντιπολίτευσης. Κατατίθενται γραπτώς προτάσεις ώστε η μετεγκατάσταση να αποτελέσει υπόθεση εργασίας του σχεδιασμού, να εκπονηθούν μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων και υγείας και να οργανωθούν τα επόμενα θεσμικά βήματα. Παράλληλα, κινητοποιήσεις και γενικές συνελεύσεις των κατοίκων ενισχύουν τη δημόσια διεκδίκηση.

Πλήρης αρχειακή ανακεφαλαίωση και τοποθέτηση ↗

Το ΥΠΕΧΩΔΕ επιστρέφει τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων στη ΔΕΗ για επανασύνταξη και επανυποβολή, λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις της απόφασης του Νομαρχιακού Συμβουλίου.

Στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΔΕΗ διατυπώνεται από τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση η θέση ότι η συνέχιση της πολιτικής μετεγκαταστάσεων είναι επιβεβλημένη και ότι απαιτείται νέα, αποδεκτή περιβαλλοντική μελέτη για το Νοτιοδυτικό Πεδίο.

Η ΔΕΗ ανακοινώνει την έναρξη των διαδικασιών απόκτησης των απαιτούμενων εδαφών, αναφέροντας ρητά το αίτημα μετεγκατάστασης Ποντοκώμης και Μαυροπηγής. Η προμελέτη της ΑΝΚΟ αποτυπώνει τη μετεγκατάσταση ως σύνθετο πολιτικό, κοινωνικό, οικονομικό, χωροταξικό και τεχνικό έργο.

Δημόσια παρέμβαση ζητεί οι πόροι που αναλογούν στον Δήμο από τον Τοπικό Πόρο Ανάπτυξης να κατευθυνθούν κατά προτεραιότητα στις αναγκαίες μελέτες για τη μετεγκατάσταση της Ποντοκώμης και την περιβαλλοντική προστασία του Μαυροδενδρίου.

Η αρχειακή παρέμβαση της 9ης Φεβρουαρίου 2008 ↗

Η ολοκληρωμένη τοποθέτηση στο Δημοτικό Συμβούλιο ανασυνθέτει τα γεγονότα του 2007 και ζητεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα της ΔΕΗ, επιστημονική αξιολόγηση των υποψήφιων θέσεων, συμμετοχή των κατοίκων, έγκαιρη ωρίμανση των υποδομών και διασφάλιση της χρηματοδότησης.

Το πλήρες κείμενο της τοποθέτησης ↗

Στην τοπική ψηφοφορία, 633 από τους 826 συμμετέχοντες επιλέγουν τη θέση «Νότια της ΖΕΠ», σύμφωνα με την αρχειακή καταμέτρηση. Η δημόσια δημοσιογραφική καταγραφή επιβεβαιώνει ποσοστό περίπου 77%.

Δημόσια καταγραφή της ψηφοφορίας ↗ Αρχειακή καταμέτρηση PDF ↗

Επικύρωση από το Τοπικό Συμβούλιο Ποντοκώμης και απόφαση 118/2008 του Δήμου Δημητρίου Υψηλάντη για την επιλογή του χώρου.

Απόφαση Τοπικού Συμβουλίου PDF ↗ Απόφαση 118/2008 PDF ↗

Οι αποφάσεις 698 και 699/2008 του Δήμου Κοζάνης αφορούν την παραχώρηση χώρου και την τροποποίηση του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου.

Απόφαση 698 PDF ↗ Απόφαση 699 PDF ↗

Ανοικτή συζήτηση κατοίκων μετά την απόφαση για τη μονάδα Πτολεμαΐδα 5: αίτημα για συνολική απαλλοτρίωση οικισμού και αγροκτήματος και για νομοθετική ρύθμιση.

Μνημόνιο συνεργασίας με συμμετοχή της ΔΕΗ και των θεσμικών φορέων της περιοχής καταγράφει κοινή βούληση για την υλοποίηση της μετεγκατάστασης.

Μνημόνιο συνεργασίας PDF ↗

Η ΚΥΑ 162170/1617 εγκρίνει τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων Μαυροπηγής–Ποντοκώμης.

ΚΥΑ 162170/1617 PDF ↗

Β΄

Η θεσμοθέτηση και ο χωρικός σχεδιασμός

2011–2016 · απαλλοτρίωση, πολεοδομικό πλαίσιο και ρυμοτομικό σχέδιο

Επίσημη πράξη

Κηρύσσεται αναγκαστική απαλλοτρίωση ιδιωτικών εκτάσεων 1.344 στρεμμάτων για τις ανάγκες του λιγνιτικού κοιτάσματος. Το τεκμήριο διατηρείται στο τοπικό αρχείο ως αντίγραφο επίσημης πράξης.

Πράξη απαλλοτρίωσης PDF ↗

Τοπικό αρχειακό αντίγραφο

Το Τοπικό Συμβούλιο γνωμοδοτεί επί της οριστικής πολεοδομικής μελέτης και η μελέτη παραδίδεται. Η ακριβής διοικητική ακολουθία 2012–2014 αποδίδεται στα επιμέρους τεκμήρια του αρχείου και δεν συνοψίζεται ως ενιαία πράξη.

Παράδοση οριστικής μελέτης PDF ↗

Επίσημο έγγραφο

Με το άρθρο 13 του ν. 4273/2014 (ΦΕΚ Α΄ 146/11.07.2014) θεσπίζεται το πλαίσιο για τη μετεγκατάσταση ή μεταφορά οικισμού λόγω εξορυκτικής δραστηριότητας.

ΦΕΚ Α΄ 146/2014 ↗

Θεσμική θέση

Το ΤΕΕ/ΤΔΜ διατυπώνει την αρχή ότι οι δημόσιες υποδομές πρέπει να υλοποιούνται πριν ή παράλληλα με τις αποζημιώσεις, ώστε να υπάρχουν προϋποθέσεις βιώσιμης εγκατάστασης.

Θέσεις ΤΕΕ/ΤΔΜ ↗ Σχετικός Φάκελος ΤΕΕ/ΤΔΜ

Επίσημη πράξη

Με την απόφαση 29-01/1366 εγκρίνεται η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων της μετεγκατάστασης στην περιοχή της ΖΕΠ Κοζάνης.

Θεσμική ανακοίνωση

Η Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας παρουσιάζει την πορεία των μελετών, των έργων υποδομής και των αρμοδιοτήτων των εμπλεκόμενων φορέων.

Ανακοίνωση Περιφέρειας ↗

Θεσμική εξέλιξη

Μετά τη γνωμοδότηση 131/2016 του Συμβουλίου της Επικρατείας, το προεδρικό διάταγμα που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ ΑΑΠ 160/02.08.2016 εγκρίνει το τοπικό ρυμοτομικό σχέδιο της νέας Ποντοκώμης.

Έγκριση από το ΣτΕ ↗ Δημοσίευση ρυμοτομικού ↗ ΦΕΚ ΑΑΠ 160/2016 PDF ↗

Γ΄

Η εφαρμογή, οι υποδομές και ο δημόσιος έλεγχος

2017–2026 · από τη διανομή οικοπέδων στη νέα όδευση των γραμμών 400 kV

Θεσμική ανακοίνωση

Εκπονούνται μελέτες υποδομών, προχωρούν η δημοπράτηση και η σύμβαση έργου και συνεχίζεται η διαδικασία αναγνώρισης δικαιούχων. Παράλληλα καταγράφεται ως εκκρεμότητα η διέλευση γραμμών μεταφοράς από την έκταση του νέου οικισμού.

Ομάδα Συντονισμού, 18.04.2018 ↗ Ευρεία σύσκεψη, 07.09.2018 ↗

Θεσμική ανακοίνωση

Πραγματοποιείται η κλήρωση των οικοπέδων στους δικαιούχους του νέου οικισμού.

Κλήρωση οικοπέδων ↗

Θεσμική ανακοίνωση

Υπογράφονται οι πρώτοι τίτλοι κυριότητας οικοπέδων του νέου οικισμού.

Πρώτοι τίτλοι κυριότητας ↗

Αρχειακά αντίγραφα επίσημων εγγράφων

Αλληλογραφία ΔΕΗ και ΡΑΕ καταγράφει τις διαφορετικές τεχνικές και θεσμικές διαστάσεις της παραλλαγής των γραμμών 400 kV. Τα έγγραφα αποδίδονται ως θέσεις των εκδοτών τους.

Κοινότητα

Το Τοπικό Συμβούλιο και η Λαϊκή Συνέλευση Ποντοκώμης ζητούν να μην προηγηθεί μετακίνηση ή κατεδάφιση της ολοκλήρωσης των δημόσιων υποδομών στους χώρους μετεγκατάστασης.

Κοινοβουλευτική πράξη

Η ερώτηση 7499 της Καλλιόπης Βέττα προς τα συναρμόδια υπουργεία θέτει τα ζητήματα των πυλώνων, της ηλεκτροδότησης, του σχολείου και του χρονικού ορίου απομάκρυνσης.

Επίσημο PDF της Βουλής ↗

Ομόφωνη απόφαση

Η απόφαση 304/2022 του Δημοτικού Συμβουλίου Κοζάνης ζητεί τροποποίηση της νομοθετικής πρόβλεψης, υπογειοποίηση των γραμμών, αναστολή απομάκρυνσης όσων δεν έχουν μετεγκατασταθεί και θεσμικό συντονισμό.

Απόφαση στη Διαύγεια ↗

Ομόφωνη απόφαση

Η απόφαση 220/22 του Περιφερειακού Συμβουλίου ζητεί χρονοδιάγραμμα για τις γραμμές μεταφοράς και ολοκλήρωση των έργων δημόσιου ενδιαφέροντος πριν από απομάκρυνση κατοίκων.

Απόφαση στη Διαύγεια ↗

Θεσμικά έγγραφα

Η Περιφέρεια ενημερώνει το Υπουργείο Ανάπτυξης για την πορεία της απαλλοτρίωσης και τις ανολοκλήρωτες υποδομές. Με την επιστολή ΡΑΕ Ο-100801, το έργο παραλλαγής των γραμμών 400 kV χαρακτηρίζεται έργο ενίσχυσης του συστήματος· η εξέλιξη αποτυπώνεται και στην απόφαση ΡΑΑΕΥ Ε-174/2024.

Απόφαση ΡΑΑΕΥ Ε-174/2024 ↗

Ερώτηση και επίσημη απάντηση

Η ερώτηση 2785 του Γιώργου Αμανατίδη ζητεί ρύθμιση για την απομάκρυνση κατοίκων και το έργο των γραμμών μεταφοράς. Η απάντηση του Υπουργείου Ανάπτυξης, στις 19.04.2023, παραθέτει τη θεσμική θέση της διοίκησης και το πλαίσιο χρηματοδότησης της μετεγκατάστασης.

Ερώτηση 2785 ↗ Επίσημη απάντηση ↗

Θεσμικό έγγραφο

Η ΜΕΤΑΒΑΣΗ Α.Ε. ζητεί από τον ΑΔΜΗΕ επιτάχυνση του έργου 14.62, επισημαίνοντας την απόκλιση ανάμεσα στο αναφερόμενο χρονοδιάγραμμα του έργου μεταφοράς και στην προθεσμία του σχετικού έργου του Ταμείου Ανάκαμψης.

Επίσημο συνημμένο της Βουλής ↗

ΠΥΣ 37/30.7.2024 · ΦΕΚ Δ΄ 521

Η Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου υπάγει στη διαδικασία του άρθρου 7Α τις αναγκαίες απαλλοτριώσεις για το έργο παραλλαγής των δύο Γραμμών Μεταφοράς 400 kV «ΚΥΤ Καρδιάς–ΚΥΤ Λάρισας» και «ΚΥΤ Καρδιάς–ΚΥΤ Τρικάλων». Το ΦΕΚ καταγράφει ότι οι γραμμές διέρχονται από τον νέο οικισμό, συνδέει το έργο με την ολοκλήρωση της μετεγκατάστασης και το χαρακτηρίζει γενικότερης σημασίας. Η πράξη επιταχύνει τη διαδικασία απαλλοτρίωσης· δεν πιστοποιεί ολοκλήρωση των εργασιών.

Πλήρες ΦΕΚ Δ΄ 521/2024 ↗

Δημόσια δήλωση · οπτικοακουστικό τεκμήριο

Σε δημόσια τοποθέτηση του Περιφερειάρχη Δυτικής Μακεδονίας στην εκπομπή «Θέσεις & Αντιθέσεις» του kozani.tv παρουσιάζονται ζητήματα της μετεγκατάστασης της Ποντοκώμης. Η καταχώριση παρατίθεται ως τεκμήριο της δημόσιας συζήτησης και όχι ως απόδειξη ολοκλήρωσης κάποιας επιμέρους δέσμευσης.

Βίντεο και καταχώριση ↗

Θέση φορέα

Η ΜΕΤΑΒΑΣΗ Α.Ε., απαντώντας σε επιστολή της Επιτροπής Αγώνα Κατοίκων, παρουσιάζει τη δική της νομική και πραγματική αποτίμηση για τη συντέλεση της απαλλοτρίωσης και την πορεία της μετεγκατάστασης. Η θέση αυτή καταγράφεται ως θέση του φορέα, όχι ως νομικό συμπέρασμα του ιστολογίου.

Επίσημο έγγραφο ↗

Κοινοβουλευτική πράξη

Η ερώτηση 6119 του Πάρι Κουκουλόπουλου προς τέσσερα υπουργεία ζητεί συγκεκριμένες απαντήσεις για τις γραμμές 400 kV, τα έργα, τις αρμοδιότητες, το χρονοδιάγραμμα και την προστασία των κατοίκων. Πρόκειται για ερώτηση — όχι επερώτηση.

Επίσημο PDF της Βουλής ↗

Διοικητική διαβίβαση

Το Υπουργείο Εσωτερικών διαβιβάζει την ερώτηση και ζητεί στοιχεία από την Περιφέρεια και τον Δήμο. Το έγγραφο είναι αίτημα πληροφόρησης και όχι τελική υπουργική απάντηση.

Επίσημη διαδικασία ΑΔΜΗΕ

Ο ΑΔΜΗΕ δημοσιεύει ειδοποίηση για αίτηση καθορισμού προσωρινής τιμής μονάδας αποζημίωσης απαλλοτριωμένων ακινήτων που αφορά τις παραλλαγές των γραμμών 400 kV «Αχαρναί–Πτολεμαΐδα» και «Καρδιά–Τρίκαλα». Πρόκειται για στάδιο εξασφάλισης της νέας όδευσης, όχι για ολοκλήρωση του έργου.

Επίσημη ειδοποίηση ΑΔΜΗΕ ↗

Υπουργική–θεσμική ανακοίνωση

Μετά από σύσκεψη στο Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, η Περιφέρεια ανακοινώνει συμφωνία να προωθηθεί η υπογειοποίηση, με ανάληψη του έργου από τον ΑΔΜΗΕ και περαιτέρω οριστικοποίηση των όρων εφαρμογής. Η ανακοίνωση καταγράφει συμφωνία κατεύθυνσης, όχι περατωμένο έργο.

Ανακοίνωση Περιφέρειας ↗

Πώς διαβάζονται οι κοινοβουλευτικές πράξεις: οι ερωτήσεις καταγράφουν τους ισχυρισμούς και τα ερωτήματα των υπογραφόντων και δεν τεκμηριώνουν αυτοτελώς την ακρίβεια κάθε πραγματικού ισχυρισμού. Οι απαντήσεις των υπουργείων και οι θέσεις των φορέων παρατίθενται δίπλα τους ως θεσμικές θέσεις.

Τυπικό αρχείο δημόσιας σύμβασης

Συμβατικά στοιχεία του έργου υποδομών

Παρατίθενται αποκλειστικά οι χρονολογίες, οι αποφάσεις, τα ποσά, το αντικείμενο, οι παρατάσεις και οι καταγεγραμμένες εκκρεμότητες που προκύπτουν από επίσημες πράξεις.

Συμβατικό χρονολόγιο και πρωτογενείς πράξειςΠροβολή / απόκρυψη

Η ακριβής χρονική εικόνα: η προετοιμασία των μελετών και της χρηματοδότησης καταγράφεται από το 2015–2017, η μελέτη 118/2019 εγκρίνεται το 2019 και η κατασκευαστική σύμβαση 8654 υπογράφεται στις 24 Μαρτίου 2020, με αρχική προθεσμία περαίωσης την 24η Μαρτίου 2022.

24.03.2020υπογραφή σύμβασης 8654
24.03.2022αρχική προθεσμία περαίωσης
5 παρατάσειςέως 24.12.2025
€10,47 εκ.συμβατική/ΑΠΕ αξία στο Τεχνικό Πρόγραμμα 2026
€5,49 εκ.πληρωμές ή τιμολογήσεις στο ίδιο επίσημο αρχείο

Η ακολουθία των διοικητικών πράξεων

Οι αποφάσεις του Δήμου και της Περιφέρειας εντάσσουν διαδοχικά στο ΕΑΠ τις μελέτες Β΄ φάσης: εσωτερική και εξωτερική οδοποιία, ύδρευση, αποχέτευση, όμβρια, άρδευση, τηλεθέρμανση, οδοφωτισμό και τηλεπικοινωνίες.

Η Τεχνική Υπηρεσία εγκρίνει τη μελέτη 118/2019. Με την απόφαση 146/2019 (ΑΔΑ ΩΒΣΣΩΛΠ-45Ν) παραλαμβάνεται οριστικά η μελέτη, προϋπολογισμού €24.000.000 με ΦΠΑ.

Ακολουθεί η διαγωνιστική διαδικασία. Με την απόφαση 399/2019 (ΑΔΑ ΨΖΩΛΩΛΠ-2Ω6) η σύμβαση κατακυρώνεται στην κοινοπραξία ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ Α.Τ.Ε. – ΤΑΛΩΣ Α.Τ.Ε. – ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Α.Τ.Ε.Β.Ε., με μέση έκπτωση 57,41% και ποσό €10.220.651,35 με ΦΠΑ.

Υπογράφεται το εργολαβικό συμφωνητικό 8654/24.03.2020, με αρχική συμβατική διάρκεια 24 μηνών και λήξη 24.03.2022.

Η συνολική προθεσμία μετατίθεται διαδοχικά: απόφαση 183/2022 έως 24.03.2024, 98/2024 έως 24.06.2024, 390/2024 έως 24.09.2024, 42/2025 έως 24.07.2025 και 561/2025 (ΑΔΑ 90ΑΓΩΛΠ-08Β) έως 24.12.2025.

Η Δημοτική Επιτροπή εγκρίνει ομόφωνα τον 6ο ΑΠΕ και το 6ο ΠΚΤΜΝΕ με την απόφαση 693/2025, για ανακατανομή ποσοτήτων και νέες τιμές αναγκαίων εργασιών.

Το εγκεκριμένο Τεχνικό Πρόγραμμα 2026 εξακολουθεί να εμφανίζει το έργο με υπόλοιπο €4.977.066 και πίστωση του ίδιου ποσού για το 2026, ενώ καταγράφει ως λήξη την 24.12.2025. Στον δημόσιο έλεγχο πράξεων που ολοκληρώθηκε στις 12.08.2026 δεν εντοπίστηκε αναρτημένη έκτη παράταση· αυτό καταγράφεται ως εκκρεμότητα επαλήθευσης και όχι ως βεβαίωση ότι δεν εκδόθηκε.

Τι περιλαμβάνει — και τι δεν ολοκληρώνει από μόνο του

Αντικείμενο της σύμβασης

  • Β΄ φάση εσωτερικής και εξωτερικής οδοποιίας.
  • Δίκτυα ύδρευσης, άρδευσης, ακαθάρτων και ομβρίων.
  • Σκάμματα τηλεθέρμανσης, χωρίς σωληνώσεις.
  • Υπόγειες τηλεπικοινωνιακές υποδομές, χωρίς οπτική ίνα.
  • Έργα πολιτικού μηχανικού για την υπογειοποίηση των 400 kV, χωρίς τα καλώδια.

Επίσημα καταγεγραμμένες εκκρεμότητες

  • Εξωτερικός αγωγός ομβρίων και σχετικές απαλλοτριώσεις.
  • Δίκτυα κάτω από την οδό Κοζάνης–Αργίλου και κάτω από τους πυλώνες.
  • Ασφαλτόστρωση και τελικές επιστρώσεις πεζοδρομίων.
  • Μελέτη και κατασκευή δικτύου ηλεκτροδότησης.
  • Υποδομές για περίπου 70 οικόπεδα και κοινόχρηστα/κτιριακά έργα.

Προσοχή στην ανάγνωση των ποσοστών: η υπηρεσιακή ενημέρωση του 2025 αναφέρει ολοκλήρωση 88–90% των δικτύων κοινής ωφελείας, όχι 88–90% του συνόλου των έργων που απαιτούνται για έναν πλήρως λειτουργικό νέο οικισμό. Στο ίδιο πλαίσιο καταγράφεται οικονομική απορρόφηση 47,5% εκείνη τη χρονική στιγμή.

Ποιο ΦΕΚ αφορά ποιο στάδιο

Η εργολαβία δεν «ξεκίνησε με ένα ΦΕΚ». Η νομική βάση της μετεγκατάστασης ενισχύθηκε με το άρθρο 13 του ν. 4273/2014 (ΦΕΚ Α΄ 146/11.07.2014), το Τοπικό Ρυμοτομικό Σχέδιο εγκρίθηκε με το από 12.07.2016 Π.Δ. (ΦΕΚ ΑΑΠ 160/02.08.2016), ενώ ο διαγωνισμός, η κατακύρωση, η σύμβαση, οι ΑΠΕ και οι παρατάσεις αποτυπώνονται σε δημοτικές αποφάσεις με ΑΔΑ και στα συμβατικά τεύχη. Ο ν. 4956/2022 (ΦΕΚ Α΄ 140/19.07.2022) κύρωσε μεταγενέστερα την προγραμματική σύμβαση που περιλαμβάνει και την παρ. 6.4.7 για την παράδοση της έκτασης της παλιάς Ποντοκώμης.

Πρωτογενή τεκμήρια της εργολαβίας

Νέα πραγματικά δεδομένα

Η βιωσιμότητα του υφιστάμενου οικισμού χρειάζεται συγκεκριμένες αποφάσεις

Οι μεγάλες καθυστερήσεις στην ολοκλήρωση του νέου οικισμού έχουν δημιουργήσει νέα πραγματικά δεδομένα. Για όσο η μετεγκατάσταση δεν μπορεί να ολοκληρωθεί οργανωμένα και με ασφάλεια, ο υφιστάμενος οικισμός παραμένει τόπος κατοικίας και καθημερινής ζωής και χρειάζεται σαφές πλαίσιο βιωσιμότητας.

Καθημερινή λειτουργίαΣυντήρηση βασικών υποδομών, ασφαλής πρόσβαση, φωτισμός, καθαριότητα και συνέχεια των αναγκαίων υπηρεσιών.
Προστασία κατοίκωνΣυγκεκριμένα μέτρα για ασφάλεια, υγεία, ποιότητα ζωής και έγκαιρη ενημέρωση όσων εξακολουθούν να κατοικούν στον οικισμό.
Μεταβατική αξιοποίησηΤεκμηριωμένες αποφάσεις για τις επιτρεπόμενες χρήσεις, τη συντήρηση και την προοπτική του χώρου σε συνάρτηση με την ολοκλήρωση του νέου οικισμού.

Αναγκαία επόμενη απόφαση: οι αρμόδιοι φορείς χρειάζεται να ορίσουν δημόσια ένα ενιαίο μεταβατικό πλαίσιο για τον παλιό και τον νέο οικισμό, με υπευθύνους, χρονοδιάγραμμα και ελάχιστο εγγυημένο επίπεδο λειτουργίας. Η ανάγκη αυτή προκύπτει από την πραγματική διάρκεια των καθυστερήσεων και δεν αφήνει περιθώριο ο υφιστάμενος οικισμός να παραμένει σε θεσμική και λειτουργική εκκρεμότητα.

Επαληθευμένη δημόσια ακολουθία

Θεσμική και τεχνική εξέλιξη για τις γραμμές 400 kV

Οι πράξεις εντάσσονται στη συνολική χρονολογική ροή με βάση το θεσμικό τους είδος: κοινοβουλευτικός έλεγχος, δημόσια τοποθέτηση, διοικητική απόφαση, τεχνική διαδικασία ή συμφωνία εφαρμογής. Η καταγραφή δεν προσωποποιεί την εξέλιξη και δεν εξομοιώνει μια δήλωση ή συμφωνία κατεύθυνσης με ολοκληρωμένο τεχνικό έργο.

Τι δείχνει η διαδρομή

Από τη θεσμική προετοιμασία στην ανολοκλήρωτη εφαρμογή

Η καταγραφή δείχνει μια μακρά ακολουθία τοπικής επιλογής, αποφάσεων, περιβαλλοντικού και πολεοδομικού σχεδιασμού, απαλλοτρίωσης, έργων υποδομής, διανομής οικοπέδων και τίτλων. Από το 2022, συλλογικά και θεσμικά όργανα της περιοχής ζήτησαν να μην προηγηθεί απομάκρυνση κατοίκων της ολοκλήρωσης των αναγκαίων υποδομών του νέου οικισμού.

Έως τον Αύγουστο του 2026, η πλήρης λειτουργική και κατοικήσιμη ανάπτυξη του νέου οικισμού παρέμενε ανολοκλήρωτη. Οι πράξεις του 2026 αποτελούν εξέλιξη στη διαδικασία των γραμμών 400 kV και όχι βεβαίωση ολοκλήρωσης.

Ανοικτή τεκμηρίωση

Κύριες δημόσιες πηγές

Δημοσιογραφική καταγραφή · 2008Η τοπική ψηφοφορία και το ποσοστό περίπου 77%ΤΟ ΒΗΜΑ Επίσημο έγγραφο · 2014ν. 4273/2014, άρθρο 13 — ΦΕΚ Α΄ 146Εθνικό Τυπογραφείο Θεσμική πηγή · 2015Ενημέρωση για τις μελέτες, τα έργα και τις αρμοδιότητεςΠεριφέρεια Δυτικής Μακεδονίας Θεσμική πηγή · 2016Γνωμοδότηση ΣτΕ και πορεία του ρυμοτομικούΠεριφέρεια Δυτικής Μακεδονίας Επίσημη απόφαση · 2022Ομόφωνη απόφαση 304/2022Δημοτικό Συμβούλιο Κοζάνης · Διαύγεια Επίσημη απόφαση · 2022Ομόφωνη απόφαση 220/22Περιφερειακό Συμβούλιο · Διαύγεια Κοινοβουλευτική πράξη · 2022Ερώτηση 7499/19.09.2022Βουλή των Ελλήνων Κοινοβουλευτική πράξη · 2023Ερώτηση 2785 και επίσημη απάντησηΒουλή των Ελλήνων Επίσημο έγγραφο · 2024ΠΥΣ 37/30.7.2024 — ΦΕΚ Δ΄ 521Εθνικό Τυπογραφείο Επίσημο έγγραφο · 2024/2025Απόφαση ΡΑΑΕΥ Ε-174/2024ΡΑΑΕΥ Κοινοβουλευτική πράξη · 2025Ερώτηση 6119/12.06.2025Βουλή των Ελλήνων Επίσημη διαδικασία · 2026Ειδοποίηση ΑΔΜΗΕ για τις παραλλαγές 400 kVΑΔΜΗΕ Υπουργική–θεσμική ανακοίνωση · 2026Συμφωνία κατεύθυνσης για υπογειοποίησηΠεριφέρεια Δυτικής Μακεδονίας

Τελευταία επιστημονική και τεχνική ενημέρωση: 12 Αυγούστου 2026. Η υπόθεση παραμένει ανοικτή και ο φάκελος θα ενημερώνεται όταν δημοσιεύονται νέα πρωτογενή τεκμήρια.

Evidence dossier · Archival record

A Tribute to Pontokomi: the relocation journey, 2007 to the present

From the administrative and political context of 2006 and the first institutional decisions of 2007 to the community’s choice of a new site, the approved town plan, infrastructure delivery and the current 400 kV transmission-line developments.

633 / 826archival count of the 2008 local vote
3 periodsfoundation, legal planning and implementation
2 unanimousmunicipal and regional decisions in 2022

The case at a glance

From collective choice to institutional implementation

For me, the relocation story does not begin with a statute or a technical plan. It begins at the moment when the Environmental Impact Assessment for the South-West Field made clear that Pontokomi risked being left outside the planning process that was radically reshaping its future. Taking part at the time in the interventions before the Dimitrios Ypsilantis Municipal Council, I believed it was essential for the demand to acquire a documented basis, institutional continuity and a clear expression of the residents’ voice.

The objection to the Environmental Impact Assessment, the unanimous decision of the Kozani Prefectural Council and the extraordinary Municipal Council meeting held in Pontokomi itself formed a dynamic and evidence-based starting point. The community’s choice of the new location in 2008 then provided a clear direction. What followed, however, moved far more slowly: decisions, legislation and plans advanced, while essential infrastructure and the conditions for safe habitation were delayed for years. This dossier seeks to preserve that history as a coherent whole—what was claimed, what was decided, what was delivered and what still remains unresolved.

2007–2010

Community choice

The 2007 decisions, residents’ mobilisations and assemblies, the local vote and a cooperation memorandum.

2011–2016

Legal and spatial foundation

Expropriation, statutory framework and approval of the new town plan.

2017–2026

Infrastructure and delivery

Plot allocation, title deeds, high-voltage pylons and the conditions for removal from the old village.

Archival extension · verified primary references

The starting point: the Municipal Council intervention and the collective response

The sequence begins with the intervention before the Municipal Council of Dimitrios Ypsilantis after the environmental impact study for the Pontokomi mine was identified. The Municipality’s objection and letter to the Prefectural Council, the decision to return the EIA, and the subsequent municipal decisions come next; residents’ assemblies, mobilisations and institutional meetings then follow in strict chronological order, showing how civic advocacy became linked to the legal, technical and administrative preparation of the relocation.

Community & collective bodiesANKO & technical preparationMunicipality & public bodiesPPC & networks
Institutional starting point

Intervention before the Municipal Council of Dimitrios Ypsilantis

The EIA had been published on 13 January 2007 for a thirty-day public-information and objection period. According to the contemporaneous archival record, the issue was introduced as an urgent item at the Municipal Council of Dimitrios Ypsilantis on 12 February 2007 after the study was identified. An immediate municipal objection and a formal relocation provision were requested because the proposed mining activity approached to within roughly 250 metres of the settlement. The Municipal Council resolved to lodge an objection and sent its position to the Prefectural Council.

Prefectural Council

The EIA is returned with an explicit relocation requirement

Following the objection and letter from the Municipal Council of Dimitrios Ypsilantis, the Prefectural Council convened in Pontokomi to examine the EIA for the South-Western Field. In its unanimous Decision 25/2007, it returned the study and required explicit provision for Pontokomi’s relocation, protective measures for Pontokomi and Mavrodendri, and the residents’ economic and social rehabilitation.

Extraordinary meeting

Unanimous decisions at the extraordinary Municipal Council meeting in Pontokomi

At the extraordinary Municipal Council meeting held in Pontokomi, written proposals were submitted and unanimously adopted concerning environmental-impact and public-health studies, institutional coordination, and organised next steps for the relocation.

Community mobilisation

Public gathering and open letter to PPC

The Environmental and Quality of Life Association called residents to a public gathering at the Western Macedonia Lignite Centre, asking that no new activity proceed before Pontokomi’s full restoration and relocation, together with comprehensive environmental safeguards for the area, had been finalised.

Public deliberation

Expanded board meeting and documented questions to the Prefecture

The Association prepared a structured set of questions on relocation, environmental restoration and institutional commitments ahead of the Municipal Council meeting attended by the Prefect.

Mobilisation

Symbolic occupation of the Kardia Mine

A two-hour symbolic occupation was organised on the initiative of the Municipality of Dimitrios Ypsilantis and the Association, with the participation of energy municipalities and workers’ unions. A memorandum called for compliance with environmental requirements and effective pollution-control measures.

ANKO

From the Cooperation Pact to legal and technical support

An intervention called for a clear timetable and early preparation of the studies. It was followed by written legal questions to ANKO and a meeting on technical-adviser services, a dedicated legal study and safeguards for the settlement.

ANKO

Timetable and preliminary cost estimate

A lengthy working meeting presented the relocation timetable and a preliminary works budget of €47.5 million, with representatives of the Municipality of Dimitrios Ypsilantis taking part.

Residents’ assemblyPPC

No to partial expropriation — PPC in Pontokomi

The residents’ assembly unanimously reiterated the demand for a comprehensive approach to both the settlement and its surrounding land. A few days later, the Chair of PPC visited Pontokomi for the first time, where the positions of local bodies and the Association were presented publicly.

PPCPublic bodies

Multi-party meeting on a binding sequence of actions

Meetings with PPC management involved representatives of the Region, MPs, the Prefecture, the Municipality, ANKO and the Association. The central request was for binding commitments and a workable timetable linking expropriation to actual relocation.

Mobilisation

Symbolic occupation at the Kardia Mine

The Association organised a symbolic mobilisation in response to repeated environmental exceedances and living conditions, keeping the connection between relocation, public health and quality of life visible.

New settlementANKO

Proposals for the new settlement and presentation of the urban plan

The Association submitted detailed proposals on land use, productive activities, public space and infrastructure. ANKO subsequently presented the urban plan in an open public meeting.

Open assembly

Joint discussion among affected communities

Changes to the expropriation framework and the next steps were discussed in Pontokomi, with the participation of affected communities, MPs and public bodies.

PPC / IPTO

Outstanding homes and high-voltage lines

Meetings in Athens addressed a unified inventory of the remaining homes with PPC’s General Directorate of Mines and the relocation of pylons from the new site with IPTO management.

Residents’ assemblyPublic bodies

Public briefing on the implementation schedule

The Municipality, the Region and ANKO presented the actions taken and the schedule envisaged at the time. Those time estimates are recorded as historical commitments, not as completed outcomes.

Residents’ assembly

Compensation, plots and infrastructure works

Updates and outstanding matters were recorded by topic, covering deposited compensation, allocation of plots and the start of infrastructure works in the new settlement.

Residents’ assembly

Briefing on the progress of the works

The Municipality and the Region invited residents to an open briefing on the progress of relocation and infrastructure works.

Kozani City Hall

Coordination following the unanimous decisions of 2022

Government, parliamentary, regional and municipal representatives met with the Community at Kozani City Hall to discuss implementation problems and the coordination measures required.

Pontokomi 1923

A new residents’ assembly on the delays

At the initiative of the “Pontokomi 1923” Association, residents publicly discussed the state of infrastructure, outstanding legal and practical issues and the next collective steps.

Pontokomi 1923

Viable residence until the necessary conditions are completed

The open assembly articulated a shared demand for residents to remain in the existing settlement under viable conditions for as long as delays and infrastructure gaps prevent safe and equitable settlement at the new site.

Archive images

The place, public deliberation and the new settlement

Archival technical plan of the new Pontokomi settlement
New Pontokomi settlement. Archival technical plan of the urban layout. It is presented as a historical record, not as a substitute for the official town plan.
Archival photograph of a public meeting in Pontokomi
Public participation. Archive photograph from an open residents’ meeting in Pontokomi in the early 2010s.

Documented timeline

Three periods

I

Foundation

2007–2010 · from the first institutional claim to collective choice

Following publication of the EIA on 13 January 2007 and its subsequent identification, the issue is introduced as an urgent item before the Municipal Council of Dimitrios Ypsilantis. An immediate municipal objection and explicit provision for Pontokomi’s relocation are requested. The meeting and intervention were documented in detail in the bulletin published on 18 February 2007.

By unanimous Decision 25/2007, the Kozani Prefectural Council returns the assessment and expressly requires provision for the relocation, protective measures for Pontokomi and Mavrodendri, and the economic and social rehabilitation of affected residents.

An extraordinary Municipal Council meeting is held in Pontokomi at the opposition’s request. Written proposals call for relocation to become a working assumption of the planning process, for environmental and public-health studies, and for the next institutional steps to be organised. Residents’ mobilisations and general assemblies add public momentum.

Full archival reconstruction and intervention (Greek original) ↗

The Ministry of Environment returns the Environmental Impact Assessment to PPC for revision and resubmission, taking into account the Prefectural Council’s observations.

At PPC’s Board, the Prefectural Authority states that continuing the relocation policy is imperative and that a new, acceptable environmental assessment for the South-West Field is required.

PPC announces the start of land-acquisition procedures and expressly refers to the request to relocate Pontokomi and Mavropigi. ANKO’s preliminary study presents relocation as a complex political, social, economic, spatial-planning and technical undertaking.

A public intervention calls for the Municipality’s share of the Local Development Fund to be directed first to the studies required for Pontokomi’s relocation and the environmental protection of Mavrodendri.

Archival intervention of 9 February 2008 (Greek original) ↗

The full Municipal Council intervention reconstructs the events of 2007 and calls for a specific PPC timetable, scientific assessment of candidate sites, residents’ participation, early technical preparation of infrastructure and secured funding.

Full text of the intervention (Greek original) ↗

In a local vote, 633 of 826 participants select the new site south of ZEP.

Public record of the vote ↗ Archival vote count PDF ↗

Local and municipal councils endorse the site; residents request complete rather than partial compulsory acquisition.

Local Council decision PDF ↗ Decision 118/2008 PDF ↗ Decision 698 PDF ↗ Decision 699 PDF ↗

A cooperation memorandum involving PPC and regional institutions records a shared commitment to implement the relocation.

Cooperation memorandum PDF ↗

The environmental-impact study for Mavropigi–Pontokomi is approved.

EIA approval PDF ↗

II

Legal and spatial foundation

2011–2016 · compulsory acquisition, statutory framework and town plan

Official act

Compulsory acquisition is declared over 1,344 stremmas of private land required for lignite extraction. The source is held in the local archive as a copy of an official act.

Compulsory-acquisition act PDF ↗

Local archival copy

The Local Council issues its opinion on the final planning study and the study is delivered. The 2012–2014 administrative sequence is attributed to its individual records rather than being presented as a single act.

Final planning study handover PDF ↗

Official record

Article 13 of Law 4273/2014 (Government Gazette A΄ 146/11.07.2014) establishes the framework for relocating or transferring a settlement because of extractive activity.

Government Gazette A΄ 146/2014 ↗

Institutional position

TEE/TDM states that public infrastructure should precede or accompany compensation so that viable settlement is possible.

TEE/TDM position ↗ TEE/TDM dossier

Official act

Decision 29-01/1366 approves the Strategic Environmental Assessment for the relocation to the ZEP area of Kozani.

Institutional announcement

The Region of Western Macedonia reports on the studies, infrastructure works and responsibilities of the institutions involved.

Regional announcement ↗

Institutional milestone

Following Council of State Opinion 131/2016, the Presidential Decree published in Government Gazette AAP 160/02.08.2016 approves the local town plan for the new Pontokomi settlement.

Council of State milestone ↗ Town-plan publication ↗ Gazette AAP 160/2016 PDF ↗

III

Implementation, infrastructure and public scrutiny

2017–2026 · from plot allocation to the new routing of the 400 kV lines

Institutional announcement

Infrastructure studies, procurement and beneficiary-verification procedures advance. At the same time, transmission lines crossing the new settlement site are formally recorded as an unresolved issue.

Coordination Group, 18 April 2018 ↗ Regional meeting, 7 September 2018 ↗

Institutional announcement

Plots in the new settlement are allocated to beneficiaries by public draw.

Plot allocation ↗

Institutional announcement

The first title deeds for plots in the new settlement are signed.

First title deeds ↗

Archival copies of official records

Correspondence from PPC and the energy regulator records the distinct technical and institutional dimensions of rerouting the 400 kV lines. Each document is presented as the position of its issuing body.

Community record

The Local Council and a residents’ assembly ask that relocation or demolition should not precede completion of the public infrastructure at the relocation site.

Parliamentary record

Question 7499, submitted by MP Kalliopi Vetta to the competent ministries, raises the issues of the pylons, electricity connections, the school and the deadline for residents to leave the old settlement.

Official Parliament PDF ↗

Unanimous decision

Kozani Municipal Council Decision 304/2022 calls for amendment of the statutory provision, underground routing, suspension of removals for residents who had not relocated and institutional coordination.

Decision on Diavgeia ↗

Unanimous decision

Regional Council Decision 220/22 requests a timetable for the transmission-line works and completion of public-interest infrastructure before residents are removed.

Decision on Diavgeia ↗

Institutional records

The Region briefs the Ministry of Development on the compulsory-acquisition process and unfinished infrastructure. In letter O-100801, the energy regulator classifies rerouting of the 400 kV lines as a system-reinforcement project; the development is also recorded in RAAEY Decision E-174/2024.

RAAEY Decision E-174/2024 ↗

Question and official reply

Parliamentary Question 2785 seeks measures concerning residents’ removal and the transmission-line project. The Ministry of Development reply of 19 April 2023 sets out the administration’s institutional position and the funding framework for the relocation.

Question 2785 ↗ Official reply ↗

Institutional record

METAVASI S.A. asks IPTO to accelerate project 14.62, pointing to the mismatch between the transmission project timetable then cited and the deadline of the related Recovery and Resilience Facility project.

Official Parliament attachment ↗

Cabinet Act 37/30.7.2024 · Government Gazette D 521

The Cabinet Act applies the accelerated expropriation procedure under Article 7A to the rerouting of the two 400 kV transmission lines “Kardia EHV Centre–Larissa EHV Centre” and “Kardia EHV Centre–Trikala EHV Centre”. The Gazette records that the lines cross the new settlement, links the project to completion of the relocation and classifies it as being of wider public importance. The act accelerates the land-acquisition process; it does not certify that construction has been completed.

Full Government Gazette D 521/2024 ↗

Public statement · audiovisual record

A public statement by the Governor of Western Macedonia on the programme “Thesis & Antithesis” addresses the Pontokomi relocation. The entry is listed as part of the public record, not as evidence that any individual commitment had already been delivered.

Video and programme page ↗

Institutional position

Responding to a letter from the Residents’ Action Committee, METAVASI S.A. sets out its own legal and factual assessment of the compulsory acquisition and relocation process. It is recorded here as the company’s position, not as a legal conclusion of this website.

Official record ↗

Parliamentary record

Question 6119 by MP Paris Koukoulopoulos, addressed to four ministries, requests specific answers on the 400 kV lines, works, responsibilities, timetable and interim protection of residents. It is a written question, not an interpellation.

Official Parliament PDF ↗

Administrative referral

The Ministry of the Interior forwards the question and requests information from the Region and Municipality. This was a request for information, not a final ministerial reply.

Official IPTO procedure

IPTO publishes notice of an application to determine provisional unit compensation for compulsorily acquired properties relating to the rerouting of the 400 kV Acharnai–Ptolemaida and Kardia–Trikala lines. This is a land-acquisition step for the new routing, not completion of the project.

Official IPTO notice ↗

Ministerial–institutional announcement

Following a meeting at the Ministry of National Economy and Finance, the Region announces agreement to pursue underground routing, with IPTO to undertake the project and implementation terms to be finalised. The announcement records an agreed direction, not a completed project.

Regional announcement ↗

How to read parliamentary records: questions record the submitting MPs’ claims and requests; they do not independently establish the accuracy of every factual assertion. Ministerial replies and institutional documents are presented alongside them as the official positions of their issuing bodies.

Formal public-contract record

Contractual record of the infrastructure works

This section reports only the dates, decisions, amounts, scope, extensions and recorded outstanding items contained in official acts.

Contract timeline and primary recordsShow / hide

The accurate timeline: study preparation and funding decisions are recorded from 2015–2017, Design 118/2019 was approved in 2019, and Construction Contract 8654 was signed on 24 March 2020 with an initial completion deadline of 24 March 2022.

24 Mar 2020Contract 8654 signed
24 Mar 2022original completion date
5 extensionsthrough 24 December 2025
€10.47mcontract/variation value in the 2026 Technical Programme
€5.49mpayments or invoicing in the same official record

Sequence of administrative acts

Municipal and regional decisions progressively included the Phase II studies in the Special Development Programme: internal and external roads, water supply, sewerage, stormwater, irrigation, district heating, street lighting and telecommunications.

The Technical Service approved Design 118/2019. Decision 146/2019 (ADA ΩΒΣΣΩΛΠ-45Ν) formally accepted the design, with an estimated budget of €24,000,000 including VAT.

The procurement procedure followed. Decision 399/2019 (ADA ΨΖΩΛΩΛΠ-2Ω6) awarded the contract to the consortium Dimiourgiki ATE – Talos ATE – Techniki Anaptyxi ATEVE, at an average discount of 57.41% and a contract price of €10,220,651.35 including VAT.

Construction Agreement 8654/24.03.2020 was signed for an initial period of 24 months, ending on 24 March 2022.

The overall deadline was moved successively: Decision 183/2022 to 24 March 2024; 98/2024 to 24 June 2024; 390/2024 to 24 September 2024; 42/2025 to 24 July 2025; and 561/2025 (ADA 90ΑΓΩΛΠ-08Β) to 24 December 2025.

The Municipal Committee unanimously approved the sixth Summary Table of Works and the sixth New-Price Protocol by Decision 693/2025, covering necessary quantity reallocations and new work prices.

The approved 2026 Technical Programme still records a balance of €4,977,066 and an equal 2026 appropriation, while listing 24 December 2025 as the expiry date. The public-act search completed on 12 August 2026 did not identify a posted sixth extension. This is recorded as a verification gap, not as proof that no such act was issued.

What the contract covers — and what it cannot complete on its own

Contract scope

  • Phase II internal and external roads.
  • Water, irrigation, foul-sewer and stormwater networks.
  • District-heating trenches, without pipes.
  • Underground telecommunications ducts, without fibre.
  • Civil works for undergrounding the 400 kV lines, without the cables.

Officially recorded outstanding items

  • External stormwater outfall and related compulsory acquisitions.
  • Networks below the Kozani–Argilos road and below the pylons.
  • Asphalt surfacing and final footway finishes.
  • Design and construction of the electricity-distribution network.
  • Infrastructure for about 70 plots and public/building facilities.

How to read the percentages: the 2025 technical briefing reports that 88–90% of utility networks had been completed. It does not state that 88–90% of all works required for a fully functioning new settlement had been completed. The same briefing recorded financial absorption of 47.5% at that time.

Which Government Gazette applies to which stage

The construction contract did not “begin with a single Government Gazette”. The legal basis of the relocation was strengthened by Article 13 of Law 4273/2014 (Government Gazette A 146/11 July 2014); the Local Street Plan was approved by the Presidential Decree of 12 July 2016 (Government Gazette AAP 160/2 August 2016); and the tender, award, contract, variation orders and extensions are documented by municipal decisions carrying ADA identifiers and by the contract documents. Law 4956/2022 (Government Gazette A 140/19 July 2022) later ratified the programme agreement that includes clause 6.4.7 on delivery of the old Pontokomi land.

Primary contract records

New facts on the ground

The viability of the existing settlement now requires specific decisions

The long delay in completing the new settlement has created a materially different situation. Until relocation can be completed in an orderly and safe manner, the existing settlement remains a place of residence and daily life and requires a clear viability framework.

Day-to-day operationMaintenance of essential infrastructure, safe access, lighting, waste collection and continuity of necessary services.
Protection of residentsSpecific measures for safety, health, quality of life and timely information for those who continue to live in the settlement.
Transitional useEvidence-based decisions on permitted uses, maintenance and the future of the site in conjunction with completion of the new settlement.

The decision now required: the competent authorities should define a single, public transitional framework for the old and new settlements, with named responsibilities, a timetable and a minimum guaranteed level of operation. The actual duration of the delay means that the existing settlement cannot remain in institutional and operational uncertainty.

Verified public sequence

Institutional and technical sequence concerning the 400 kV lines

The records are integrated into the overall timeline according to their institutional type: parliamentary scrutiny, public statement, administrative decision, technical procedure or implementation agreement. The account is not person-centred and does not equate a statement or agreement in principle with a completed engineering project.

What the record shows

From institutional preparation to incomplete delivery

The record traces a long sequence of local choice, administrative decisions, environmental and urban planning, compulsory acquisition, infrastructure works, plot allocation and title deeds. Since 2022, local and regional representative bodies involved at different stages have asked that removal of residents should not precede completion of the infrastructure required for the new settlement.

As of August 2026, the new settlement’s full functional and habitable development remained incomplete. The 2026 acts mark progress in the 400 kV transmission-line process; they do not certify completion.

Open documentation

Principal public sources

Last substantive and technical update: 12 August 2026. The case remains open and the dossier will be updated when new primary records are published.